

Skoki narciarskie to dyscyplina sportowa rozgrywana na skoczniach
narciarskich od połowy XIX wieku. Od 1924 roku skoki mężczyzn są konkurencją
olimpijską na normalnej skoczni, od 1964 także na dużej; Mistrzostwa Świata od
1925 na normalnej, od 1962 na dużej; od 1972 także Mistrzostwa Świata w lotach;
od 1953 roku prestiżowy Turniej Czterech Skoczni, a od 1980 cykl zawodów
składających się na Puchar Świata. Rozgrywane są również mistrzostwa świata
juniorów. W 1997 roku dołączył także Turniej Nordycki.
Najbardziej prestiżowe zawody kobiet to Puchar Kontynentalny. Wchłonął on w 2004
dotychczasowy najważniejszy cykl kobiecy, FIS Ladies Grand Prix, rozgrywany od
1999, poczÄ…tkowo pod nazwÄ… FIS Ladies Grand Tournee. Od 2009 skoki kobiet wejdÄ…
w program Mistrzostw Åšwiata, a od 2014 w program Igrzysk Olimpijskich.
Celem jest wykonanie jak najdłuższego skoku po rozpędzeniu się i odbiciu od
progu skoczni. Na największych skoczniach, tzw. mamucich, możliwe są skoki
przekraczające 200 metrów (konkurencję tę nazywa się wtedy lotami narciarskimi).
Ocenia się odległość uzyskaną przez zawodnika oraz styl skoku.
Skoki narciarskie są dyscypliną elitarną, właściwie niedostępną dla amatorów. W
wielu krajach (m.in. Finlandia, Norwegia, Niemcy, Austria, Japonia, ostatnio
również Polska) bardzo popularne jest kibicowanie skoczkom.
Obecnym rekordzistÄ… Å›wiata jest Norweg Bjørn Einar Romøren. UzyskaÅ‚ on odlegÅ‚ość
239 m na największej skoczni na świecie, skoczni mamuciej w Planicy.
Historia
Skok w 1905 rMiejscem, w którym narodziły się zimowe konkurencje klasyczne, w
tym także skoki, jest Norwegia. Tam właśnie pojawili się narciarze,
wykorzystujÄ…cy "dwie deski" nie tylko do biegania, ale i skakania. Jednym z nich
był słynny Sondre Norheim z Telemarku. Pierwszy klub narciarski, Trysil Shooting
and Skiing Club, założono na początku lat sześćdziesiątych XIX wieku. W tym
samym czasie zorganizowano pierwsze zawody narciarskie "Holmenkollen Nordic",
które z czasem zyskały miano Igrzysk Nordyckich. Pierwsza większa skocznia
została zbudowana w Holmenkollen, gdzie 31 stycznia 1892 r. rozegrano pierwszy
konkurs skoków, podczas którego najdalej skoczył Arne Ustvedt (21,5 metra).
Szybko popularność poza Norwegią skoki zyskały także w Finlandii i Szwecji, a
poza Skandynawią znalazły uznanie w Austrii, Szwajcarii i pozostałych krajach
alpejskich.
Początki skoków w Polsce to rok 1908, kiedy to przeprowadzono konkurs skoków w
Sławsku (wygrał zawodnik "Czarnych" Lwów Leszek Pawłowski). Pierwsza z
prawdziwego zdarzenia skocznia powstała we Lwowie w 1910 roku. Natomiast
pierwsza duża skocznia (jak na owe czasy) pojawiła się w Dolinie Jaworzynki,
oficjalnie otwarta w dniu 8 marca 1921 r. Przez wiele kolejnych lat cieszyła się
ona wielkim zainteresowaniem. Trenowali na niej m.in. Aleksander Rozmus,
Bronisław Czech i Stanisław Marusarz. W 1925 roku zrealizowano pomysł budowy
wielkiej, nowoczesnej skoczni na Krokwi w Zakopanem, dzięki staraniom działacza
sportowego i architekta w jednej osobie – Karola Stryjeńskiego. Uroczystość
otwarcia miała miejsce 22 marca, a pierwsze zawody wygrał Stanisław
Gąsienica-Sieczka skokiem na 36 m, co było nowym rekordem Polski. Na Wielkiej
Krokwi można było osiągać dużo większe odległości od tych w Jaworzynce, a urok i
piękno naturalnej skoczni, położonej na lesistych stokach, robi wrażenie do
dzisiaj.
W lutym 1924 r. odbyły się I Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Chamonix. Najlepsi,
jakże by inaczej, w konkursie skoków byli Norwegowie (zajmując całe podium), a
złotym medalistą został Jacob Tullin Thams, który skoczył dwa razy 49 metrów.
Wykorzystał on nowy styl, silnie pochylając się do przodu, i jak wszyscy
Norwegowie, pięknie lądując.
Pierwsze polskie sukcesy pojawiły się w 1936 roku na IV Igrzyskach w
Garmisch-Partenkirchen. Stanisław Marusarz skoczył wtedy 73 i 75,5 metra i zajął
5 miejsce. W tym samym roku powstała największa (mamucia) skocznia w Planicy, na
której 15 marca została złamana magiczna bariera 100 metrów. Dokonał tego
Austriak Josef Bradl, który tego dnia skoczył 101 metrów.
Przez lata zmieniała się technika skoku. Na początku zawodnicy skakali "na
stojąco", wymachując rękami. W latach dwudziestych zaczęli przyjmować bardziej
aerodynamicznÄ… sylwetkÄ™, pochylajÄ…c siÄ™ do przodu. Po wojnie, w latach
pięćdziesiątych, trzymali ręce wyciągnięte przed siebie (taką techniką skakał
m.in. mistrz olimpijski z 1960 roku – Helmut Recknagel), by po jakimś czasie
układać je wzdłuż tułowia, co jest normą do dzisiaj. Ostatnią wielką rewolucją
była zmiana ustawienia nart. Zapoczątkował ją w 1985 roku Szwed Jan Boklöv,
który jako pierwszy odnosił sukcesy międzynarodowe skacząc stylem "V" (narty
podczas lotu nie są ustawione równolegle do siebie, tylko tworzą kształt litery
V). Początkowo Szwed był szykanowany przez sędziów otrzymując niższe noty za
styl wykonywanego skoku. Pomimo uzyskiwanych znacznie dłuższych odległości od
rywali przegrywał właśnie poprzez ocenę stylu przez sędziów. Podczas igrzysk
olimpijskich w Albertville w 1992 roku oba style uznano za dozwolone. Zmiana ta
uczyniła skoki bezpieczniejszymi dla samych zawodników (zmniejszona prędkość
przy lądowaniu), a przy tym dłuższymi. Stylem V posługiwał się już wcześniej
Polak ze Szklarskiej Poręby Mirosław Graf, jednak bez większych sukcesów. Do
dzisiaj odczuwa niedosyt, że to Boklöv a nie on jest uznawany za prekursora
nowej techniki.
Skoczkowie (zag)
Gregor Schlierenzauer
Simon Ammann
Wolfgang Loitzl
Harri Olli
Dmitrij Wasiliew
Martin Schmitt
Thomas Morgenstern
Anders Jacobsen
Martin Koch
Anders Bardal
Skoczkowie (pol)
Adam Ma³ysz
Kamil Stoch
Stefan Hula
Rafa³ Œli¿
£ukasz Rutkowski
Krzysztof Miêtus
Piotr ¯y³a
Marcin Bachleda